Riçard Dennis və “Tısbağalar”

Riçard Dennis 1949-cu ildə Çikaqoda anadan olub. 17 yaşında Çikaqo Merkantil Birjasında əmrləri daşıyan kuryer kimi işə başlayıb, DePaul Universitetində fəlsəfə təhsili alıb.

400 dollardan milyonlara

Dennis ailəsindən 1 600 dollar borc götürdü. Bunun 1 200 dollarını birjada yer (seat) almağa xərclədi — ticarət üçün cəmi 400 dollar qaldı. 1974-cü ildə soya ticarətində 500 min dollar qazanıb 26 yaşından əvvəl milyonçu oldu. Sonrakı onillikdə sərvəti yüz milyonlarla dollarla ölçülürdü.

“Tısbağalar” təcrübəsi

Dennis ilə dostu, riyaziyyatçı Uilyam Ekhardt uzun müddət mübahisə edirdi: uğurlu treyder anadangəlmə istedaddır, yoxsa bunu öyrətmək olar? Mübahisəni həll etmək üçün 1983–1984-cü illərdə təcrübə keçirdilər:

• Qəzet elanı ilə 23 nəfər (21 kişi, 2 qadın) seçildi; çoxunun ticarət təcrübəsi yox idi.
• Onlara cəmi iki həftə ərzində sadə trend izləmə qaydaları öyrədildi: əmtəə, valyuta və istiqraz fyuçerslərində nə vaxt girmək, nə vaxt çıxmaq, mövqe ölçüsünü necə hesablamaq.
• Sonra hər birinə Dennisin real pulu verildi.

Dennis Sinqapurda tısbağa fermasına baxarkən “treyderləri də tısbağa kimi yetişdirə bilərik” dediyi üçün qrup “Tısbağalar” adlandı. Məlumata görə, beş il ərzində onlar birlikdə təxminən 175 milyon dollar qazanıblar; bir neçəsi sonra müstəqil uğurlu fond menecerinə çevrilib.

Qaydaların əsası

• Qiymət son N günün ən yüksək səviyyəsini qıranda al, ən aşağısını qıranda sat (breakout).
• Mövqe ölçüsü volatilliyə görə: dalğalı bazarda kiçik, sakit bazarda böyük mövqe.
• Hər əməliyyatda riski hesabın kiçik faizi ilə məhdudlaşdır.
• Qaydalara istisnasız əməl et — hətta ardıcıl itkilər olanda da.

Çətin illər

Qaydaların sadəliyi zəmanət deyildi. Dennis özü 1987-ci il çöküşündə təxminən 10 milyon, 1987–1988-ci illərdə cəmi 50 milyon dollara yaxın itirdi və fond idarəçiliyindən müvəqqəti çəkildi.

Tısbağaların dərsi: sistemin özü sirr deyildi — sonradan hamıya məlum oldu. Fərqi yaradan intizam idi: ardıcıl 10 itkidən sonra 11-ci siqnalı da eyni inamla götürmək.