FED faiz qərarı (FOMC)

FOMC (Federal Open Market Committee — Federal Açıq Bazar Komitəsi) ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) pul siyasətini müəyyən edən orqanıdır. İldə səkkiz planlı iclasında federal fondlar dərəcəsinin hədəf aralığını təyin edir. Bu, ABŞ banklarının bir-birinə bir gecəlik borc verdiyi faizdir. Kreditlərin, depozitlərin, istiqrazların gəlirliliyi və nəticədə dolların “qiyməti” ondan asılıdır.

Nə vaxt və saat neçədə?

• Qərar: Nyu-York vaxtı ilə 14:00, yəni Bakı vaxtı ilə 22:00 (yay) və ya 23:00 (qış).
• Mətbuat konfransı: yarım saat sonra — Bakı vaxtı ilə 22:30 / 23:30. FED sədri qərarı izah edir və jurnalistlərin suallarını cavablandırır.
• İclasların tarixləri il əvvəlcədən FED-in saytında elan olunur. İclas iki gün çəkir, qərar ikinci gün açıqlanır.
• İlin dörd iclasında (mart, iyun, sentyabr, dekabr) FED üzvlərinin iqtisadi proqnozları və faiz gözləntiləri — məşhur “nöqtələr qrafiki” (dot plot) da dərc olunur.
• İclasın protokolu (minutes) üç həftə sonra ayrıca dərc olunur və o da bazarı tərpədə bilər.

FED nəyə görə qərar verir?

FED-in qanunla müəyyən olunmuş iki məqsədi var: maksimum məşğulluq və sabit qiymətlər. İnflyasiya hədəfi uzunmüddətli dövrdə 2%-dir. İnflyasiya yüksəkdirsə, FED faizi qaldırır — borc almaq bahalaşır, tələb soyuyur. İqtisadiyyat zəifləyir və işsizlik artırsa, faizi endirir. Ona görə inflyasiya (CPI) və məşğulluq (NFP) hesabatları FED qərarını qabaqcadan “göstərən” əsas rəqəmlərdir.

Bazar nəyə baxır?

• Qərarın özü çox vaxt gözlənilir: bazar ehtimalları faiz fyuçerslərinin qiymətinə qabaqcadan daxil olur. Gözlənilməz qərar nadirdir, amma olanda hərəkət çox güclü olur.
• Bəyanatın dili: “əlavə addımlar lazım ola bilər” kimi ifadələr gələcək qərarlar haqqında siqnaldır. Sərt (hawkish) ton adətən dolları gücləndirir, yumşaq (dovish) ton zəiflədir.
• Nöqtələr qrafiki: FED üzvlərinin gələcək il üçün neçə faiz dəyişikliyi gözlədiyi.
• Mətbuat konfransı: bəzən qərar anındakı hərəkət konfrans zamanı tamamilə tərsinə dönür.

Bazara təsiri

Faizin artması və ya artacağına işarə adətən dolları gücləndirir: dollar aktivləri daha çox gəlir gətirir. Eyni zamanda səhmlər və qızıl təzyiq altına düşə bilər, çünki borc bahalaşır və faiz gətirməyən qızılın cazibəsi azalır. Faizin endirilməsi, adətən, əks təsir göstərir. Bu, qayda yox, meyildir: nəticəni bazarın nə gözlədiyi müəyyən edir.

Nümunə: 2022-ci ildə inflyasiya 40 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatanda FED dörd iclas ardıcıl faizi 0,75 faiz bəndi qaldırdı. Bu, onilliklərin ən sürətli sərtləşməsi idi və həmin il dollar indeksi 20 ilin ən yüksək səviyyəsinə qalxdı.

Qərar günü treyder üçün qaydalar

• Qərardan əvvəl bazar tez-tez “yatır”, spred genişlənir. Son 15–30 dəqiqədə yeni mövqe açma.
• Açıq mövqe saxlayırsansa, stop-lossu yoxla: 22:00 anında sürüşmə adi haldır.
• Qərar və mətbuat konfransı arasında istiqamət bir neçə dəfə dəyişə bilər. İlk şamın arxasınca qaçma.
• Qış vaxtı qərar Bakıda gecə 23:00-da çıxır — yorğun halda ticarət etmək əvəzinə səhər nəticəyə baxmaq da seçimdir.